August was the warmest month ever measured worldwide – meanwhile, ‘super El Niño’ is developing in the Pacific Ocean

What does “the warmest August ever measured” mean, and how is a global temperature record calculated?

“Warmste augustus ooit gemeten” betekent niet dat elke plek warmer was dan ooit. Het betekent dat de wereldwijde gemiddelde temperatuur in augustus hoger lag dan in eerdere augustusmaanden met voldoende betrouwbare gegevens. Dat is belangrijk omdat één maandrecord past in het bredere beeld van klimaatverandering.

Wetenschappers combineren duizenden metingen van weerstations, schepen, boeien en satellieten. Ook gebruiken zij heranalyses: computerberekeningen die waarnemingen verbinden en gebieden zonder meetstation opvullen. Land en oceaan krijgen daarbij een passende weging, zodat een groot, dunbevolkt gebied niet automatisch te zwaar meetelt.

Het resultaat is een schatting van de gemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak. Kleine verschillen tussen datasets zijn normaal, maar een uitzonderlijk groot verschil valt duidelijk op. De artikelen melden dat augustus wereldwijd het warmste exemplaar in de meetreeks was. Dat record zegt vooral iets over de planeet als geheel, niet over iedere afzonderlijke stad of regio.

How much warmer was this August than earlier record-setting Augusts and than temperatures before large-scale human greenhouse-gas emissions?

Volgens de Copernicus-klimaatdienst was augustus 2023 ongeveer 0,31 graden Celsius warmer dan augustus 2016, het vorige augustusrecord. Vergeleken met de periode 1850-1900, die vaak als pre-industriële referentie dient, lag de wereldgemiddelde temperatuur ongeveer 1,68 graden hoger. De exacte waarde kan licht verschillen tussen datasets.

Een verschil van enkele tienden van een graad lijkt klein naast dagelijkse weerswisselingen. Op wereldschaal is het echter enorm. De aarde heeft veel water en land nodig om als geheel zo sterk op te warmen. Bovendien gaat het om een gemiddelde over de volledige maand, niet om een kortstondige lokale uitschieter.

De vergelijking met 1850-1900 laat de langetermijnverandering zien. De vergelijking met augustus 2016 toont hoe uitzonderlijk deze maand binnen het recente klimaat was. El Niño versterkte de warmte, maar de onderliggende opwarming door menselijke uitstoot maakt zulke records waarschijnlijker en warmer.

What is El Niño, and what does a “super-El Niño” mean?

El Niño is een terugkerend klimaatverschijnsel waarbij het oppervlak van de centrale en oostelijke tropische Stille Oceaan warmer wordt dan normaal. De passaatwinden verzwakken vaak, waardoor warm water oostwaarts stroomt. Dat verandert de luchtcirculatie en beïnvloedt weerpatronen ver buiten de Stille Oceaan.

Een sterke El Niño kan wereldwijd de gemiddelde temperatuur tijdelijk verhogen. De warme oceaan geeft extra warmte af aan de atmosfeer. Daardoor kunnen sommige gebieden droger worden, terwijl andere juist meer regen krijgen. De precieze gevolgen hangen af van seizoen en locatie. “Super-El Niño” is vooral een journalistieke of informele term voor een zeer krachtige gebeurtenis.

Er bestaat geen universele officiële grens voor “super”. Klimaatdiensten meten El Niño meestal met zeewatertemperaturen in een afgesproken deel van de tropische Stille Oceaan. De aangeleverde artikelen signaleren dat zo’n sterke ontwikkeling op gang kwam. Dat betekent niet dat alle gevolgen overal hetzelfde zijn.

Why could the world set a temperature record before El Niño had reached its full strength?

Een record hoeft niet te wachten tot El Niño zijn hoogtepunt bereikt. De wereldwijde temperatuur staat al hoger door tientallen jaren uitstoot van broeikasgassen. Daardoor begint een natuurlijke opwaartse schommeling, zoals El Niño, vanaf een veel warmer basisniveau dan vroeger.

Bij El Niño verplaatst warm water zich in de tropische Stille Oceaan en komt extra warmte vanuit de oceaan in de atmosfeer. Dat effect kan maanden doorwerken. De oceaan reageert bovendien traag: warmte die tijdens de ontwikkeling wordt opgeslagen of vrijgegeven, beïnvloedt later nog de wereldtemperatuur. Augustus valt ook in een periode waarin het noordelijk halfrond veel land en oceaan sterk opwarmt.

De artikelen meldden dus een record terwijl een “super-El Niño” nog op gang kwam. Dat is geen tegenstelling. De langdurige menselijke opwarming leverde de hoge basis, terwijl El Niño de tijdelijke extra duw gaf. Als het verschijnsel later sterker wordt, kunnen nieuwe records nog waarschijnlijker worden.

What effects can exceptionally warm oceans and a strong El Niño have on weather, ecosystems, and people around the world?

Warme oceanen slaan veel energie op en leveren extra vocht aan de atmosfeer. Dat kan regenbuien en overstromingen versterken, terwijl veranderde luchtcirculatie elders droogte of hitte bevordert. El Niño verschuift bovendien stormbanen en neerslagpatronen, maar de uitkomst verschilt per regio. De aangeleverde artikelen noemen extreem warm zeewater en een sterke El Niño als belangrijke context.

Koraalriffen kunnen verbleken wanneer zeewater te warm wordt. Vissen trekken soms naar koelere gebieden, wat ecosystemen en visserij onder druk zet. Op land kunnen hittegolven gevaarlijker worden, vooral voor ouderen, jonge kinderen en mensen met gezondheidsproblemen. Droogte kan oogsten verminderen, terwijl zware regen gewassen, woningen en infrastructuur beschadigt.

Voor mensen betekent dit meer risico’s voor gezondheid, voedselvoorziening, waterbeheer en economie. Niet elk gebied krijgt dezelfde gevolgen; lokale omstandigheden bepalen veel. De combinatie van een warmere klimaatbasis, uitzonderlijk warme zeeën en El Niño vergroot echter de kans op meerdere gelijktijdige extremen.

How can scientists distinguish the warming caused by human greenhouse-gas emissions from the natural warming caused by El Niño?

Wetenschappers scheiden oorzaken door verschillende bewijslijnen te combineren. Ze volgen El Niño met metingen van zeewatertemperaturen, wind en luchtdruk in de tropische Stille Oceaan. Daarna vergelijken ze de gemeten wereldtemperatuur met natuurlijke variatie, zoals El Niño en vulkaanuitbarstingen, en met de langjarige trend.

Klimaatmodellen maken ook twee soorten werelden na: een wereld met menselijke uitstoot en een wereld zonder die uitstoot. Alleen natuurlijke factoren kunnen de aanhoudende opwarming van de afgelopen decennia niet goed verklaren. Modellen met broeikasgassen passen veel beter bij de gemeten stijging. Wetenschappers zoeken daarnaast naar herkenbare patronen, zoals sterkere opwarming boven land en in het noordpoolgebied.

El Niño is dus een natuurlijke versterker op korte termijn, niet de hoofdverklaring voor de langjarige trend. Een recordmaand kan door beide factoren ontstaan. De artikelen benadrukken de combinatie van augustuswarmte, oceaanwarmte en El Niño; attributiestudies bepalen vervolgens hoeveel elke factor bijdroeg.

What is the greenhouse effect, and why does it raise the long-term global average temperature?

Zonlicht verwarmt het aardoppervlak. De aarde straalt daarna energie terug naar de ruimte, vooral als infrarode warmtestraling. Broeikasgassen, zoals koolstofdioxide, methaan en waterdamp, absorberen een deel daarvan en stralen energie opnieuw uit. Een deel gaat terug naar het oppervlak. Daardoor blijft de onderste atmosfeer warmer dan zonder dit natuurlijke effect.

Mensen versterken het effect door vooral fossiele brandstoffen te verbranden, bossen te vernietigen en landbouwactiviteiten. Extra koolstofdioxide en andere gassen maken het moeilijker voor warmte om naar de ruimte te ontsnappen. De energiebalans raakt tijdelijk uit evenwicht. De aarde warmt vervolgens op totdat opnieuw evenveel energie uitgaat als binnenkomt, maar bij een hogere temperatuur.

Het natuurlijke broeikaseffect maakt leven zoals we dat kennen mogelijk. Het versterkte effect veroorzaakt de langzame wereldwijde opwarming die de artikelen als achtergrond bij het augustusrecord plaatsen. El Niño kan een jaar of enkele seizoenen warmer maken; extra broeikasgassen verhogen de temperatuur op veel langere termijn.

Key Facts:

📌 Augustus was wereldwijd warmer dan elke eerdere augustus in de meetreeks.

📌 Het record is een gemiddelde, geen temperatuurmeting op één plek.

📌 Wetenschappers combineren land-, zee-, satelliet- en modelgegevens.

📌 Augustus 2023 was ongeveer 0,31°C warmer dan het vorige augustusrecord.

📌 De maand lag ongeveer 1,68°C boven het gemiddelde van 1850-1900.

📌 Een wereldgemiddelde stijging van enkele tienden is uitzonderlijk groot.

📌 El Niño verwarmt vooral de tropische centrale en oostelijke Stille Oceaan.