U.S. President discusses the scenario of the Democratic Party controlling Congress

Kiểm soát Quốc hội nghĩa là một đảng nắm đa số ghế tại cả Hạ viện và Thượng viện. Đây là điều quan trọng vì Quốc hội viết, tranh luận và bỏ phiếu về luật liên bang. Đảng chiếm đa số thường kiểm soát chương trình nghị sự và các ủy ban chủ chốt.

Ví dụ, nếu Đảng Dân chủ giành đa số ở hai viện, họ có thể đưa các dự luật ưu tiên của mình ra xem xét. Họ cũng có thể không thông qua những đề xuất của Tổng thống Trump. Cơ chế then chốt là quyền quyết định dự luật nào được thảo luận, sửa đổi và bỏ phiếu.

Tuy nhiên, kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa với việc tự động ban hành mọi chính sách. Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết, còn Thượng viện có vai trò riêng trong nhiều quyết định. Vì vậy, kết quả bầu cử có thể làm thay đổi mạnh hướng lập pháp, nhưng vẫn cần thương lượng giữa các nhánh quyền lực.

Quyền kiểm soát Quốc hội được quyết định qua các cuộc bầu cử ghế tại Hạ viện và Thượng viện. Cử tri bầu lại toàn bộ Hạ viện, cùng một phần Thượng viện theo từng chu kỳ. Kết quả có thể làm thay đổi đảng nắm đa số dù tổng thống không tranh cử lại.

Tên gọi “giữa nhiệm kỳ” phản ánh thời điểm của cuộc bỏ phiếu. Bầu cử diễn ra khoảng hai năm sau cuộc bầu cử tổng thống, tức ở giữa nhiệm kỳ bốn năm. Trong bối cảnh bài viết, cuộc đua diễn ra dưới nhiệm kỳ của Tổng thống Trump và được mô tả là một “ngày phán quyết”.

Ý nghĩa của cuộc bầu cử vượt ra ngoài việc chọn nghị sĩ. Nó cho thấy cử tri đánh giá chính quyền hiện tại ra sao và quyết định môi trường chính trị cho hai năm còn lại. Việc gần 50 triệu người bỏ phiếu sớm cho thấy mức quan tâm đặc biệt cao.

Con số gần 50 triệu người Mỹ bỏ phiếu sớm là một trong những dữ kiện nổi bật nhất. Bỏ phiếu sớm cho phép cử tri hoàn thành lá phiếu trước ngày bầu cử chính thức. Nó có thể giảm áp lực trong ngày cuối và phản ánh mức độ huy động của các chiến dịch.

Cơ chế tạo nên con số này gồm nhiều hình thức, như bỏ phiếu trực tiếp trước ngày bầu cử hoặc gửi phiếu qua đường bưu điện, tùy quy định từng bang. Các chiến dịch thường vận động cử tri đi bỏ phiếu sớm để bảo đảm họ không bỏ lỡ cơ hội tham gia. Số người tham gia sớm cũng cung cấp dấu hiệu về sự quan tâm chính trị.

Theo bài viết, gần 50 triệu là mức kỷ lục trong bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, con số này không tự cho biết đảng nào sẽ thắng. Kết quả vẫn phụ thuộc vào toàn bộ số phiếu hợp lệ và các cuộc đua tại từng bang.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018 tranh toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện và 35 trong 100 ghế tại Thượng viện. Hạ viện có bầu cử lại toàn bộ vì các nghị sĩ phục vụ nhiệm kỳ hai năm. Thượng viện có nhiệm kỳ sáu năm, nên các ghế được chia thành từng nhóm.

Cơ chế này tạo ra hai bản đồ cạnh tranh khác nhau. Một đảng có thể giành nhiều ghế Hạ viện nhưng vẫn không chiếm Thượng viện. Các chiến dịch vì thế phải tập trung vào từng khu vực Hạ viện và từng bang có ghế Thượng viện được bầu lại.

Bài viết đặt các cuộc đua trong bối cảnh Tổng thống Trump và chiến lược bầu cử giữa kỳ của ông. Kết quả không chỉ quyết định ai giữ ghế, mà còn xác định đảng nào kiểm soát các ủy ban và chương trình nghị sự. Những yếu tố đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thúc đẩy hoặc cản trở luật mới.

Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội có thể làm thay đổi đáng kể chương trình lập pháp của Tổng thống Trump. Họ sẽ nắm quyền đặt lịch và điều hành nhiều hoạt động của các ủy ban, đồng thời quyết định dự luật nào được đưa ra tranh luận. Những ưu tiên của chính quyền có thể không còn được xử lý theo cách cũ.

Ví dụ, một dự luật do chính quyền ủng hộ có thể bị trì hoãn, sửa đổi hoặc không được đưa ra bỏ phiếu. Ngược lại, các nghị sĩ Dân chủ có thể thúc đẩy những vấn đề họ coi là quan trọng. Cơ chế chính là quyền kiểm soát nghị trình và yêu cầu dự luật phải được cả hai viện thông qua.

Dù vậy, Tổng thống vẫn có thể phủ quyết dự luật mà Quốc hội thông qua. Để vượt qua phủ quyết, Quốc hội cần đa số rất lớn. Vì thế, kịch bản Dân chủ kiểm soát Quốc hội nhiều khả năng tạo ra bế tắc hoặc buộc hai bên thương lượng.

Kiểm soát Quốc hội giúp Đảng Dân chủ tăng quyền giám sát đối với chính quyền Tổng thống Trump. Các ủy ban có thể yêu cầu tài liệu, triệu tập quan chức và tổ chức điều trần về hoạt động của cơ quan hành pháp. Quốc hội cũng có thể mở các cuộc điều tra liên quan đến chính sách hoặc cách chính quyền vận hành.

Cơ chế quan trọng nằm ở các ủy ban và quyền yêu cầu thông tin. Một ủy ban do phe đa số điều hành có thể đặt câu hỏi, thu thập hồ sơ và công khai lời khai. Nếu quan chức không hợp tác, tranh chấp có thể trở thành vấn đề pháp lý và chính trị. Hoạt động này không tự động kết luận có sai phạm.

Trong bối cảnh bài viết, viễn cảnh Dân chủ kiểm soát Quốc hội là một biến số lớn trước “ngày phán quyết”. Nó có thể khiến chính quyền phải giải trình thường xuyên hơn. Tuy nhiên, kết quả cụ thể còn phụ thuộc vào nội dung điều tra và phản ứng của các cơ quan liên quan.

Phân quyền tách chính quyền liên bang thành ba nhánh. Tổng thống đứng đầu nhánh hành pháp và thực thi luật. Quốc hội thuộc nhánh lập pháp, viết luật, quyết định chi tiêu và giám sát chính quyền. Tòa án thuộc nhánh tư pháp, giải thích luật và giải quyết tranh chấp pháp lý.

Các nhánh có thể kiểm soát lẫn nhau. Quốc hội thông qua dự luật, nhưng tổng thống có thể phủ quyết. Quốc hội có thể giám sát hành pháp và trong một số trường hợp tham gia các quyết định nhân sự hoặc điều ước. Tòa án có thể xem xét liệu hành động của chính quyền có phù hợp với hiến pháp và luật hay không.

Vì vậy, nếu Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, họ vẫn không thay thế tổng thống hay tòa án. Họ chỉ nắm một phần quyền lực, dù đó là phần rất quan trọng. Hệ thống này khiến chính sách thường cần thương lượng và có thể phát sinh bế tắc.